"Mur fy mebyd, Foel Drigarn, Carn Gyfrwy, Tal Mynydd,
Wrth fy nghefn ym mhob annibyniaeth barn."

Waldo Williams

Waldo Williams

1904 – 1971

Ystyrir Waldo Goronwy Williams yn ffigwr mytholegol. Nid oedd neb a’i hadwaenai yn ei gasáu. Byddai pawb a dreuliai amser yn ei gwmni yn ei anwylo ac yn trysori pob cyfarfyddiad. Roedd plant bychain bob amser yn hoff ohono pan ddeuai i’w dysgu.

Mynna rhai y perthynai iddo nodweddion sant. Yn sicr, roedd ganddo argyhoeddiadau dwfn a direidi difalais. Dywedodd rhywun ei bod wedi cymryd dwy fil o flynyddoedd o wareiddiad Cymraeg i greu dyn fel Waldo. Roedd wedi ei drwytho ei hun yn hanes ei genedl.

Ar un achlysur safodd fel ymgeisydd Plaid Cymru mewn etholiad seneddol. Er iddo golli ei ernes enillodd llu o edmygwyr. I lawer Waldo oedd bardd Cymraeg mwyaf yr ugeinfed ganrif. I eraill roedd yn heddychwr a ddigwyddai fod yn fardd. Edmygwyd ei safiad yn wynebu dau gyfnod yng ngharchar am wrthod talu treth incwm mewn protest yn erbyn gorfodaeth filwrol a rhyfela.

Pan oedd yn ganol oed ymunodd â’r Crynwyr. Carai’r distawrwydd a’r modd o gyrraedd y canol llonydd yn addoliad y Tŷ Cwrdd. Cyflwynodd ei unig gyfrol o farddoniaeth Dail Pren yn gyfrwng iachâd i’w genedl. Ni wyddom am yr un bardd arall a wnaeth y fath gymwynas â chenedl.

Achlysuron sydd i ddod

Darlith Flynyddol 2019

Darlith Flynyddol 2019

Cynhelir Darlith Flynyddol Cymdeithas Waldo 2019 yn Nhyddewi ar Fedi 29 a hynny i gofio 60 mlynedd ers i Waldo sefyll etholiad cyffredinol fel ymgeisydd cyntaf Plaid Cymru yn Sir Benfro.

Traddodir y ddarlith gan Emyr Llewelyn a oedd yn un o’r rhaiMwy….

Achlysuron Diweddar

Darlith y Parchedig Guto Prys ap Gwynfor 2018

Darlith y Parchedig Guto Prys ap Gwynfor 2018

Cyflwynwyd darlith rymus a chynhwysfawr gan Guto Prys ap Gwynfor yng Nghapel Millin, ger Hwlffordd, ar nos Wener, Medi 28, yn gosod Waldo yng nghyd-destun pantheon yr oesoedd o wir anghydffurfwyr. Fe’i rhestrodd ymhlith hereticiaid y gyfundrefn RhufeMwy….
Darlith Robert Rhys 2017

Darlith Robert Rhys 2017

Ail-godi’r tŷ
Seiliodd Dr Robert Rhys ei ddarlith yng Nghapel Hermon, Abergwaun, ar Fedi 29 2017, i raddau helaeth, ar y cywydd mawl gorchestol hwnnw o eiddo Waldo, a draddododd ar achlysur anrhegu D. J. Williams gan Blaid Cymru yn yr un dref yn 196Mwy….
Darlith Ieuan Wyn 2016

Darlith Ieuan Wyn 2016

Mae cerddi Waldo Williams yn llawn gobaith tragwyddol am well byd. Dyna oedd byrdwn darlith y prifardd Ieuan Wyn wrth draddodi seithfed Darlith Flynyddol Cymdeithas Waldo yn Llangernyw, ger Llanrwst, ar yr union ddiwrnod y cafodd Waldo ei eni sef MedMwy….
Darlith yr Athro M. Wynn Thomas 2016

Darlith yr Athro M. Wynn Thomas 2016

Mewn darlith a draddodwyd ym mhentref Rhoscrowdder, ger Penfro, gan yr Athro M. Wynn Thomas, ar nos Iau 26 Mai, 2016, ymdriniwyd, am y tro cyntaf erioed yn gyhoeddus, ag effaith yr arswyd a deimlai’r bardd Waldo Williams o ganlyniad i amhwylledd ei bMwy….
Darlith Jason Walford Davies 2015

Darlith Jason Walford Davies 2015

Mae Darlith Flynyddol Cymdeithas Waldo yn ddigwyddiad o bwys yn y calendar llenyddol bellach. Does dim ond pum mlynedd ers sefydlu’r Gymdeithas. Cynhelir ei phwyllgore ym Mynachlog-ddu, Sir Benfro. Ond mae’n gymdeithas genedlaethol ac yn denu’r gorauMwy….